ris-rijkschroeff-juristen
contact

Mogen onderhandelingen altijd vrij worden afgebroken?

Iedereen onderhandeld weleens ergens over. De een wat vaker en de ander over omvangrijkere zaken. Meestal leidt dit tot een overeenkomst, maar soms ook niet. Soms worden de onderhandelingen voortijdig afgebroken. Hoewel dit vaak gebeurt, is het niet altijd toegestaan. In dit artikel gaan we in op de vragen: kunnen onderhandelingen vrij worden afgebroken? En wat zijn de gevolgen als dat niet meer is toegestaan?

Onderhandelingsvrijheid

In Nederland hebben we contractsvrijheid. Dat houdt in dat iedereen vrij is om zelf te bepalen of hij een contract sluit, met wie hij dat doet, op welke manier en wat de inhoud is van het contract. Het idee achter dit principe is de gedacht dat contractsvrijheid de markteconomie ten goede komt. Dit houdt dus ook in dat er een onderhandelingsvrijheid is. In principe betekent dit dat het partijen ook toegestaan is om de onderhandelingen af te breken tot het moment dat er een overeenkomst tot stand is gekomen. Toch is het zo dat het niet altijd is toegestaan om de onderhandelingen zomaar af te breken zonder dat daar consequenties aan zijn verbonden.

Voortijdig afbreken van de onderhandelingen

In principe is het zo dat zolang de overeenkomst niet is gesloten, het partijen vrij staat om de onderhandelingen af te breken tenzij, de wederpartij er op mocht vertrouwen dat de overeenkomst tot stand zou komen. Dit wordt ‘precontractuele goede trouw’ genoemd. Deze gerechtvaardigd vertrouwen is er als partijen overeenstemming hebben bereikt over essentiële elementen van de overeenkomst.

Omdat het niet altijd duidelijk is waar de lijn nu moet worden getrokken wanneer de onderhandelingen wel of niet mogen worden afgebroken en onder welke voorwaarden, is daar vaak over geprocedeerd. De Hoge Raad heeft een driedeling gemaakt van situaties waarin de onderhandelingen wel of niet mogen worden afgebroken:

  1. Een partij kan de onderhandelingen zonder meer afbreken;
  2. Een partij mag de onderhandelingen afbreken, maar niet zonder consequenties; en
  3. De onderhandelingen mogen niet worden afgebroken. 

Consequenties van voortijdig afbreken van de onderhandelingen

In de net genoemde eerste situatie kunnen de partijen de onderhandelingen afbreken zonder dat daar enige consequenties aan zijn verbonden. In de tweede en derde situatie zijn er wel consequenties verbonden aan het afbreken van de onderhandelingen.

Situatie twee: Op grond van de goede trouw moet de afbrekende partij bepaalde kosten vergoeden. Deze kosten worden ‘negatief contractsbelang’ genoemd. Dit zijn de kosten die gemaakt zijn tijdens en voor de onderhandelingen. 

Situatie drie: In dit stadium is het onrechtmatig om de onderhandelingen af te breken. Dit houdt in dat de afbrekende partij gedwongen kan worden om toch door te onderhandelen of hij is een schadevergoeding verschuldigd. Dit wordt ‘positief contractsbelang’ genoemd. Dit gaat niet over de kosten die gemaakt zijn maar om de schade die de partij heeft geleden doordat de overeenkomst niet tot stand is gekomen. De schade is bijvoorbeeld het niet ontvangen van de koopprijs omdat de koper de onderhandelingen afbreekt.

Precontractuele afspraken

Als commerciële partijen onderhandelen, dan is het vaak gewenst dat er vooraf afspraken worden gemaakt over voortijdig afbreken van de onderhandelingen. In een zogenoemde voorovereenkomst, of letter of intent, worden onder andere afspraken gemaakt over hoe vrijblijvend de onderhandelingen zijn, uitsluitingen van aansprakelijkheid en exclusiviteitsbepalingen. Zulke voorovereenkomsten zorgt ervoor dat partijen minder snel de onderhandelingen afbreken of zelfs tegelijkertijd met een andere partij in onderhandeling treden.

Conclusie

Omdat we in Nederland contractsvrijheid hebben, hebben we in zekere zin ook onderhandelingsvrijheid en dus ook de vrijheid om onderhandelingen af te breken. Toch kunnen de onderhandelingen niet altijd zonder meer worden afgebroken. Er zijn drie stadia die onderhandelingen kent omschreven. In het eerste stadium kunnen de onderhandelingen zonder consequenties worden afgebroken. In het tweede stadium moeten er kosten vergoed worden en in het derde stadium kan de afbrekende partij verplicht worden om verder te onderhandelen of een schadevergoeding te betalen.

Om te voorkomen dat men met ongewenste consequenties zit, kan er gekozen worden om een voorovereenkomst overeen te komen. In deze overeenkomst worden afspraken gemaakt voor de onderhandelingen. Zo kan er bijvoorbeeld aansprakelijkheid worden uitgesloten.

Mocht u nadere informatie willen over dit onderwerp of een afspraak willen maken dan kunt u contact opnemen via het telefoonnummer 020 - 491 78 01 of u kunt een email sturen naar info@ris-rijkschroeff.nl.